Co dają szkolenia z prawa medycznego lekarzowi, pielęgniarce i dyrektorowi placówki?

Realia, w jakich poruszają się obecnie przychodnie, lekarze, pielęgniarki czy ratownicy medyczni, wymuszają na nich co najmniej podstawową znajomość prawa, obejmującą różnorodne zagadnienia, w tym szczególnie ważne: 

• dotyczące skarg, pretensji i roszczeń pacjentów, kierowanych pod ich adresem oraz możliwych konsekwencji prawnych z tym związanych (odpowiedzialność cywilna, karna, zawodowa, pracownicza);
• prawa i obowiązki w relacjach z organami ścigania i sądami karymi;  
• w zakresie organizacji placówki medycznej, w tym szczególne obowiązki prawne i ograniczenia związane z prowadzeniem podmiotu leczniczego i praktyki lekarskiej oraz regulacje prawa pracy w ochronie zdrowia;
• dotyczące realizacji kontraktu z NFZ, w tym szczególnie prawa, obowiązki i zagrożenia prawne z tym związane;  
• prawa i obowiązki związane z kontrolą podmiotu leczniczego i praktyki przez NFZ, Rzecznika Praw Pacjenta, izbę lekarską i inne instytucje;
• dotyczące szeroko rozumianej dokumentacji medycznej, w tym szczególnie zasady prowadzenia i przechowywania dokumentacji medycznej, jak bezpieczne udostępniać dokumentację medyczną czy też jak wykorzystać dokumentację medyczną w obronie przed zarzutami i roszczeniami pacjentów, w toku realizacji kontraktu z NFZ i w toku różnych kontroli.

Lekarze, broniąc się przed różnego rodzaju zarzutami, powinni wiedzieć, czy i jakie działania prawne mogą podjąć, aby bronić się czy dochodzić swoich racji. Prokuratura i sądy, rozpatrując skargi, pozwy czy akty oskarżenia, zwykle w pierwszej kolejności sprawdzają  dokumentację medyczną, następnie przesłuchiwani są świadkowie, a w sprawach, gdzie pada zarzut uszkodzenia ciała, zlecana jest opinia biegłego. 

Osoby zarządzające placówkami i prowadzący własne gabinety muszą mieć świadomość jak ważne są procedury obowiązujące w danej placówce i umiejętność komunikowania się z pacjentami i ich rodzinami. Warto wiedzieć, jak bezpiecznie prowadzić dokumentację medyczną, aby stanowiła dla lekarza narzędzie ochrony, a nie źródło zarzutów.  

bezpieczeństwo prawne

W zakresie bezpieczeństwa prawnego lekarzy i pielęgniarek bardzo ważnym aspektem jest obszar kontaktów z organami ścigania i szeroko rozumianym wymiarem sprawiedliwości. Brak znajomości zasad i posiadanych  uprawnień w relacjach z policją i prokuraturą zwykle silnie wpływa na życie zawodowe i prywatne lekarza i pielęgniarki. Warto uświadomić sobie, że już na etapie śledztwa prokurator może zastosować środek zapobiegawczy – zawieszenie lekarza / pielęgniarki w czynnościach służbowych. Wpływa to nie tylko na daną konkretną osobę, ale także na placówkę – taka osoba, dopóki takie zawieszenie nie zostanie uchylone, nie może wykonywać swojego zawodu w żądnej formie – do tego na czas bliżej nieokreślony. Nadto, późniejszy wyrok skazujący grozi orzeczeniem przez sąd środka karnego – zawieszeniem prawa wykonywania zawodu czy prowadzenia praktyki zawodowej nawet na kilkanaście lat. Z tego względu warto znać swoje uprawnienia jeszcze zanim policjant lub prokurator rozpocznie przesłuchanie czy inne czynności wobec lekarza. 

Przypomnieć trzeba, że wykonywanie zawodu lekarza może skutkować koniecznością zapłaty odszkodowania czy zadośćuczynienia (odpowiedzialność cywilna za naruszenie praw pacjenta czy uszkodzenie ciała). Lekarz może także ponosić odpowiedzialność zawodową przed sądem lekarskim – tu w skrajnych przypadkach skutkiem może być zawieszenie prawa wykonywania zawodu, a nawet jego całkowite pozbawienie.    

w toku prowadzonej działalności

Medycy prowadzący własną działalność leczniczą nie mogą obejść się bez znajomości przepisów prawa pracy, powinni wiedzieć jak umiejętnie zawrzeć umowę z lekarzem, pielęgniarką czy fizjoterapeutą, aby zabezpieczyć realizację przez nich obowiązków i tym samym zapewnić jej stabilność z tej strony.  

Do ważnych aspektów prawnych należą także uprawnienia pracodawcy wobec nierzetelnego pracownika czy prawa i obowiązki lekarza, pielęgniarki lub pracownika rejestracji podczas pracy w przychodni i szpitalu.

Równie ważnym elementem szkoleń jest przybliżenie lekarzom podstaw prawnych, w tym praw i obowiązków związanych z kontrolami np. NFZ, ZUS, Sanepidu, Rzecznika Praw Pacjenta czy też kontroli Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (po wejściu w życie przepisów RODO) w zakresie ochrony danych osobowych pacjenta. Brak umiejętności obrony swoich racji nierzadko wywołuje poważne skutki w zakresie finansowym, np. na skutek utraty uprawnień do wystawiania zwolnień lekarskich lub kary finansowej nakładanej przez NFZ czy Prezesa UODO.  

obrona przed przemocą i hejtem

Warto zapoznać się podczas szkoleń z nielicznymi wyjątkowymi uprawnieniami lekarzy, pielęgniarek czy ratowników medycznych. Szczególnie przydatna okazuje się wiedza o tym, w jakich sytuacjach przysługuje medykowi prawo do obrony takiej, jaka przysługuje policjantowi czy innemu funkcjonariuszowi publicznemu. Jest tak m.in. wówczas, gdy pacjent lub osoba mu towarzysząca szarpie lekarza czy znieważa go podczas udzielania mu pomocy w ramach kontraktu z NFZ lub gdy lekarz udziela pomocy w tzw. nagłym przypadku lub poza placówka medyczną.   

Inne ważne aspekty to:

• wiedza o ochronie prawa karnego wobec agresywnego zachowania pacjenta / osób towarzyszących;
• praktyczne aspekty ochrony dobrego imienia zawarte w prawie cywilnym; 
• zasady postępowania wobec naruszenia dobrego imienia lekarza w Internecie;
• współpraca lekarza czy placówki z mediami.  

aktualizacja wiedzy – nowe przepisy

Istnieje ogrom obowiązujących ustaw, rozporządzeń, zarządzeń Prezesa NFZ i innych regulacji prawnych funkcjonujących w ochronie zdrowia, a do tego powstają coraz to nowe przepisy. Nie da się udawać, że nowe regulacje nie obowiązują – trzeba je najpierw poznać. Niewątpliwie wymaga to czasu i wysiłku. 
Dzięki szkoleniom online czy możliwościom e-learningu każdy dyrektor placówki, lekarz, pielęgniarka czy ratownik medyczny z poziomu domowego komputera – niezależnie od tego gdzie mieszka – ma możliwość zdobycia, poszerzenia czy zaktualizowania swojej wiedzy z zakresu prawa medycznego, zwiększając w ten sposób swoje bezpieczeństwo prawne w codziennym życiu zawodowym. 
Obecnie każdy lekarz i każdy inny pracownik medyczny powinien zapewnić sobie wsparcie prawne dzięki szkoleniom, ponieważ niezależnie od wysokich kwalifikacji i umiejętności – na skutek nieznajomości przepisów i procedur – może popaść w konflikt z prawem.