Po co lekarz odbiera pisemną zgodę na leczenie i inne oświadczenia od pacjenta?
W toku leczenia mają miejsce zdarzenia nierzadko o dużej dynamice, którym towarzyszy zdenerwowanie i niepokój po stronie pacjenta. Przepisy nakazują poszanowanie autonomii pacjenta – w każdym przypadku wymaga to skonkretyzowania przez pacjenta (lub jego przedstawiciela ustawowego) stanowiska w zakresie postępowania leczniczego i towarzyszących temu okoliczności.
Nie są to warunki, w których łatwo jest uzyskać precyzyjnie brzmiące oświadczenie woli i inne oświadczenia w konkretnej sytuacji. Często pacjent nie jest w stanie sformułować jasnego i zawierającego wszystkie wymagane elementy oświadczenia w danej kwestii.
Personel medyczny z natury rzeczy bardziej jest skoncentrowany na zapewnieniu prawidłowego postępowania diagnostycznego i terapeutycznego niż na pomocy w formułowaniu zdań jakie pacjent powinien zawrzeć w konkretnym oświadczeniu. Nie zwalnia to jednak personelu medycznego z obowiązku uzyskania takiego oświadczenia w sytuacjach przewidzianych w przepisach.
Warto pamiętać, że udokumentowanie faktu i treści oświadczenia woli złożonego przez pacjenta w konkretnej sprawie czynione jest dla celów dowodowych, gdyż stanowi istotny element dowodowy w przypadku ewentualnych postępowań kontrolnych, sądowych, odszkodowawczych itp.
Pamiętać trzeba, że prawidłowe pozyskiwanie oświadczeń woli i innych oświadczeń pacjenta jest istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa prawnego podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych i osób wykonujących zawody medyczne, w tym lekarzy:
- z uwagi na możliwość potwierdzenia prawidłowej realizacji praw pacjenta;
- dla celów późniejszych kontroli prowadzonych przez uprawnione organy i instytucje (np. przez Rzecznika Praw Pacjenta, NFZ, czy Ministra Zdrowia);
- dla celów dowodowych, w przypadków możliwych późniejszych sporów z pacjentem czy odpowiedzialności prawnej związanej z prowadzeniem działalności leczniczej (sprawy cywilne, odpowiedzialność karna i zawodowa lekarzy i pielęgniarek)
- w celu potwierdzenie wypełnienia innych obowiązków prawnych po stronie lekarza, pielęgniarki, czy placówki medycznej.
Niezwykle ważna jest treść oświadczenia woli pacjenta, czyli to co pacjent chce wyrazić swoim zachowaniem, podpisem bądź w innej formie. Precyzyjne określenie jaką treść zawiera lub powinno zawierać konkretne oświadczenie woli składane przez pacjenta, przysparza wiele trudności, poczynając od technicznych poprzez formalne, aż do interpretacyjnych.
W razie sporu między pacjentem a lekarzem czy placówką medyczną to lekarz czy placówka będzie musiała udowodnić jakiej treści oświadczenie, w jakim celu oraz w jakich okolicznościach zostało złożone.
